Prawa twórców

Twórcą jest osoba, której nazwisko uwidoczniono w tym charakterze na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu; jest to domniemanie ustawowe, które można obalić tylko w drodze procesu sądowego, pod warunkiem udowodnienia, że osoba, której nazwisko jest umieszczone na utworze, faktycznie twórcą nie jest.

PRAWA TWÓRCÓW

Autorskie prawa osobiste

  • przysługują w zasadzie twórcy utworu,
  • powstają z chwilą ustalenia utworu,
  • nie można ich się zrzec,
  • nie podlegają dziedziczeniu,
  • nie są ograniczone w czasie,
  • nie wygasają po śmierci twórcy,
  • ich pakiet określa art. 16:
    • prawo do autorstwa utworu,
    • prawo do oznaczania utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo udostępniania go anonimowo,
    • prawo do nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania,
    • prawo do decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności,
    • prawo do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Katalog osobistych praw autorskich z art.16 jest uzupełniony jeszcze innymi prawami szczegółowymi, jak na przykład:

  • prawo do sprzeciwienia się zniszczeniu utworu plastycznego (art. 32 ust.2),
  • prawo dostępu do utworu znajdującego się u nabywcy ( art. 52 ust.3),
  • prawo do wycofania utworu z obiegu przez twórcę (art.56),
  • prawo twórcy do odstąpienia lub wypowiedzenia zawartych z nim umów (art. 58),
  • prawo twórcy do przeprowadzenia nadzoru autorskiego (korekty) przed rozpowszechnieniem utworu (art. 60).

Autorskie prawa majątkowe
mogą być przedmiotem obrotu prawnego (umowy o przeniesienie praw, o korzystanie z praw, (np. umowa licencyjna), a także są dziedziczone. Zgodnie z art.17 należą do nich:

  • prawo do korzystania z utworu,
  • prawo rozporządzania utworem na wszystkich polach eksploatacji,
  • prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Czas trwania autorskich praw majątkowych

  • trwają w zasadzie przez cały czas życia twórcy i 70 lat po jego śmierci,
  • jeżeli twórca nie jest znany – 70 lat od daty pierwszego rozpowszechnienia utworu;
  • jeżeli z mocy ustawy autorskie prawa majątkowe przysługują innej osobie niż twórca:
  • 70 lat liczy się od daty rozpowszechnienia utworu,
  • gdy utwór nie został rozpowszechniony – 70 lat od daty ustalenia utworu;

Jeżeli bieg terminu wygaśnięcia autorskich prawa majątkowych liczy się od rozpowszechnienia utworu, a utwór rozpowszechniono w częściach, odcinkach, fragmentach lub wkładkach bieg terminu liczy się oddzielnie od daty rozpowszechnienia każdej z wymienionych części.

Czas trwania autorskich praw majątkowych liczy się w pełnych latach następujących po roku, w którym nastąpiło zdarzenie , od którego bieg terminu zaczyna się liczyć.

Ustawowy czas trwania autorskich praw majątkowych nie może być ani skrócony ani wydłużony jakąkolwiek czynnością prawną, ani aktem administracyjnym.

Aby dowiedzieć się czy i kiedy wolno korzystać z utworu bez zgody jego twórcy… zajrzyj do artykułów dyskusyjnych!