Wg przepisów po 22.08.2001 r.

Źródłem praw do własności przemysłowej na terytorium Polski są dla:

  • wynalazków
  • wzorów użytkowych
  • wzorów przemysłowych
  • znaków towarowych i usługowych
  • oznaczeń geograficznych
  • topografii układów scalonych
decyzje Urzędu Patentowego RP
dla ochrony przed nieuczciwą konkurencją Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
dla nazw handlowych, firmowych Krajowe normy prawa cywilnego, handlowego, o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Konwencja Paryska oraz inne ratyfikowane porozumienia międzynarodowe (np. TRIPS)

Własność chroniona na podstawie decyzji Urzędu Patentowego RP

Podstawowe pojęcia:

  • wynalazek
    nowe w skali światowej rozwiązanie posiadające poziom wynalazczy i nadające się do przemysłowego stosowania
  • wzór użytkowy
    rozwiązanie techniczne dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, nowe w skali światowej i użyteczne
  • wzór przemysłowy
    nowa i oryginalna postać wytworu, przejawiająca się w szczególności w kształcie, właściwościach powierzchni, barwie, rysunku lub ornamencie nadająca się do wielokrotnego odtwarzania
  • znak towarowy
    dowolnego rodzaju oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub dające się w ten sposób wyrazić, które nadaje się do odróżniania w obrocie towarów lub usług określonego przedsiębiorstwa od towarów lub usług tego samego rodzaju innych przedsiębiorstw
  • oznaczenie geograficzne
    oznaczenie słowne odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do nazwy miejsca, miejscowości, regionu, kraju, identyfikujące towar jako pochodzący z tego terenu, jeżeli jakość, dobra opinia lub inne cechy towaru są przypisywane przede wszystkim jego pochodzeniu geograficznemu
  • topografia układów scalonych
    oryginalne rozwiązanie polegające na wyrażonym w dowolny sposób przestrzennym rozplanowaniu elementów, z których co najmniej jeden jest aktywny oraz połączeń między nimi, przy czym pojęcie „układ scalony” oznacza warstwowy wytwór przestrzenny, utworzony w celu spełniania funkcji elektronicznych z elementów materiału półprzewodnikowego tworzącego ciągłą warstwę oraz ich połączeń przewodzących i obszarów izolujących, które są ze sobą nierozdzielnie sprzężone
prawa wyłączne do wynalazków patenty
prawa wyłączne do wzorów użytkowych
prawa wyłączne do znaków towarowych
prawa ochronne
prawa wyłączne do oznaczeń geograficznych
prawa wyłączne do wzorów przemysłowych
prawa wyłączne do topografii układów scalonych
prawa z rejestracji
Urząd Patentowy nie udziela ochrony na pomysły rozwiązań,
lecz tylko na dokonane rozwiązania

Polsce nie udziela się patentów na:

  • wynalazki których wykorzystywanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami,
  • odmiany roślin i ras zwierząt oraz czysto biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt (nie wyklucza się sposobów mikrobiologicznych),
  • sposoby leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi i sposoby diagnostyki;

za wynalazki nie są uważane:

  • programy do maszyn cyfrowych,
  • odkrycia, teorie naukowe i metody matematyczne
  • plany, zasady, metody dotyczące działalności umysłowej i gospodarczej oraz gier
  • przedstawienia informacji vwytwory o charakterze tylko estetycznym
  • wytwory niemożliwe do wykorzystania w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki.

Podmioty praw wyłącznych:

  • Prawa wyłączne do wynalazków, wzorów i topografii przysługują:
    • zasadniczo twórcom rozwiązań
    • wyjątkowo:
      • pracodawcy, gdy rozwiązanie zostało dokonane w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy,
      • zamawiającemu, gdy rozwiązanie zostało dokonane w wyniku realizacji umowy (o ile strony nie ustaliły inaczej),
      • podmiotowi określonemu w umowie, gdy rozwiązanie powstało w związku z wykonywaniem tej umowy.
  • Ogólną zasadą jest, że prawa wyłączne do własności przemysłowej są zbywalne i podlegają dziedziczeniu
  • Prawo wyłączne do znaku towarowego i oznaczenia geograficznego udzielane jest na rzecz zgłaszającego – przedsiębiorcy lub organizacji grupy przedsiębiorców

Maksymalny czas trwania praw wyłącznych w Polsce

patent na wynalazek 20 lat od daty zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP
prawo ochronne
na wzór użytkowy
10 lat od daty zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP
prawo z rejestracji
wzoru przemysłowego
25 lat od daty zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP
prawo z rejestracji topografii 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano zgłoszenia do UP RP lub w którym topografia bądź układ scalony ją zawierający był wprowadzony do obrotu
prawo ochronne na znak towarowy bez ograniczeń, przy czym ochrona udzielana jest na okresy 10-letnie i przedłużana na wniosek uprawnionego
prawo z rejestracji oznaczenia geograficznego: bezterminowe, ochrona od dnia wpisu do rejestru

 


Zagadnienia nieuczciwej konkurencji

Czynem nieuczciwej konkurencji jest każde działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta, a w szczególności:

  • wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa,
  • fałszywe lub oszukańcze oznaczenie pochodzenia geograficznego towarów lub usług,
  • wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług,
  • naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa,
  • nakłanianie do rozwiązania lub niewykonania umowy,
  • naśladownictwo produktów, jeżeli może wprowadzić klientów w błąd co do ich pochodzenia,
  • pomawianie lub nieuczciwe zachwalanie w celu przysporzenia korzyści lub wyrządzenia szkody,
  • utrudnianie dostępu do rynku,
  • nieuczciwa lub zakazana reklama.

Należy pamiętać, że czynem nieuczciwej konkurencji jest także posługiwanie się:

  • nie przysługującymi lub nieścisłymi tytułami, stopniami i innymi informacjami o kwalifikacjach,
  • nierzetelnymi wynikami badań,
  • nieprawdziwymi atestami.

Nie jest natomiast czynem nieuczciwej konkurencji naśladowanie cech funkcjonalnych produktu, w szczególności jego budowy, konstrukcji i formy (ale uwaga: te cechy mogą być chronione prawem szczególnym, na podstawie decyzji urzędu patentowego), przy czym jeśli naśladowanie cech funkcjonalnych wymaga uwzględnienia charakterystycznej formy, naśladowca jest zobowiązany oznaczyć produkt tak, aby nie wprowadzić w błąd odbiorców, co do tożsamości producenta bądź produktu.


Odpowiedzialność za naruszenie praw własności przemysłowej

Spory dotyczące naruszeń praw własności przemysłowej rozpatrywane są przez sądy. Naruszanie cudzych praw związanych z własnością przemysłową podlega generalnie sankcjom cywilnym, ale w pewnych przypadkach – także sankcjom karnym. Dla różnych rodzajów własności i praw, szczegółowe regulacje w tych sprawach zawierają odpowiednie ustawy.

Przykładowymi sankcjami cywilnymi są:

  • zaniechanie naruszenia i usunięcie jego skutków,
  • wydanie korzyści, wynagrodzenie szkody, naprawienie szkody,
  • ogłoszenie stosownego oświadczenia o naruszeniu.

Sankcjami karnymi w postaci grzywny, ograniczenia lub pozbawienia wolności, zagrożone jest przykładowo:

  • przypisywanie sobie autorstwa cudzego projektu wynalazczego,
  • przywłaszczanie cudzego prawa do ochrony rozwiązania i zgłaszanie cudzego rozwiązania w celu uzyskania takiej ochrony,
  • oznaczanie przedmiotów nie chronionych w sposób sugerujący, że korzystają one z ochrony, a także wprowadzanie ich do obrotu,
  • wprowadzanie do obrotu towarów/usług oznaczonych zarejestrowanym znakiem towarowym, którego nie ma się prawa używać,
  • ujawnianie informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorstwa wyrządzające poważną szkodę przedsiębiorcy,
  • kopiowanie postaci produktu i wprowadzanie do obrotu stwarzające możliwość wprowadzenia w błąd, co do jego pochodzenia, które wyrządza poważną szkodę przedsiębiorcy,
  • umyślnie fałszywe i wprowadzające w błąd oznaczanie towarów i usług wyrządzające istotną szkodę klientowi,
  • rozpowszechnianie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd wiadomości o własnym lub cudzym przedsiębiorstwie w celu przysporzenia korzyści lub wyrządzenia szkody.